نكته قابل توجه : چنان كه در كتاب : آفريدگار و آفريده ، و همچنين در كتاب : حواربين الالهيين و الماديين « 1 » و تفسير : الفرقان ، يادآور شده‌ايم ، يكى از مهمترين براهين حدوث ماده : تركيب است ، و ما آخرين مرز تجزيه‌پذيرى ماده را در شعاع قدرت بينهايت الهى كه منظور داريم - در آنمرز حداقل وجود دو جزء ضرورى است كه موجوديّت هريك مربوط بپيوست با ديگريست ، زيرا چنان كه دانستيم - گسستن اين دو جزء مساوى با نابودى هر دو جزء است . در اين زمينه ماديين كه منكر آفريدگار غيرمادى ميباشند ، و هستى و جهان هستى را در انحصار ماده مىپندارند ، به بن‌بست استحالهء وجود ماده برخورد خواهند نمود ، زيرا چنانچه هر جزئى در موجوديت خود نيازمند به ديگرى و بالعكس باشد ، و اين هر دو تكيه‌گاهى برون از خود نداشته باشند باصطلاح دور مصرح لازم ميايد ، كه هريك در موجوديتشان هيچ و صفرند ، كه اگر ضلع سوم كه وجودآورنده است نباشد هرگز چيزى وجود نخواهد داشت . اگرچه فلاسفه در دور مصرح عليّت هريك از دو چيز را شرط دانسته‌اند ، كه هريك پديدآورندهء ديگرى باشد جز آنكه در اين زمينه نيز كه اصل موجوديت هريك وابسته به پيوست ديگريست - هستى ماده محال خواهد بود ، مگر در صورتى كه تكيه‌گاهى از غير سنخ ماده كه بىنياز مطلق است داشته باشد . بنابراين ماده از دو حال برون نخواهد بود : 1 - اينكه هرگز موجود نباشد .

--> ( 1 ) - اين كتاب را نگارنده به زبان عربى آورده است ، و مهمترين كاوشهاى دقيق علمى را از نظر آيات و روايات و ادله عقليه و علم روز - بطور مقايسه - بميان آورده - و چنان كه در نمونه مختصر فارسى آن : آفريدگار و آفريده ، ديده مىشود - تمامى مباحث كتاب به صورت گفتگو تنظيم گرديده است .